Chông chênh tuổi 23.
Uh, vậy là đã ra trường được 1 năm. Hôm nay chia tay một chị trong phòng chuyển sang BIDV làm. Hỏi thăm mới biết chị được lên band 6, được lương cao gấp 2,5 ở TCB. Khâm phục chị lắm.
Đã 23 tuổi rồi mà tôi cảm giác như mình đang đứng giữa ngã tư đường trong bể đời rộng mênh mông.
Đang băn khoăn không biết có nên học tiếp cao học hay đi học lấy chứng chỉ nghề nghiệp.
Không biết liệu nên về quê hay ở lại đất Hà Nội, chật chội, bon chen, thỉnh thoảng vô tình này,

Không biết rồi cuộc đời tôi sẽ đi đâu, về đâu nhỉ

Không ngừng ước mơ.
hic. Hôm nay ngày 14/10 phòng mình nhận báo cáo kiểm soát sau. tên mình sáng nhất báo cáo, không hiểu do cẩu thả, hay do quá nhiều chứng từ làm mình không thể cover hết được các lỗi nữa. và cũng chắc do một phần là chán công việc. vì ngày nào cũng như ngày làm. đi làm như một con robot (mọi người hay nói đùa với nhau phòng mình là công nhân kế toán. Ừ kể ra cũng phải công việc chỉ có vậy thôi mà, chẳng cần nhiều đầu óc để suy tính, đến cả một anh không có hiểu biết gì về kế toán còn ít lỗi hơn mình. Vậy đấy. Kể ra cũng tự khâm phục mình thật, đi làm công việc này được hơn 1 năm rưỡi rồi đấy. Một công việc nhàm chán, không đem lại được nhiều cho bản thân. Vì sao mà mình theo công việc này lâu vậy nhỉ? vì nhát gan, ko dám làm đơn xin thôi việc? vì sợ bố mẹ, họ hàng làm xóm la mắng? Vì cái gì đây. Cái câu hỏi mà ngày nào mình cũng hỏi bản thân mà vẫn chưa đưa được ra câu trả lời. Có chị tốt bụng phòng bên bảo mày giỏi tiếng anh thế sao không ở nhà cày tiếng anh rồi xin học bổng đi du học. tại sao? Tại sao em không dám làm vậy?
Chiều tối cùng các chị trong phòng đi thử áo dài một chị trong phòng thông báo chị đã đỗ vị trí quản lý chi phí của BIDV. hic. mừng cho chị ấy lắm. chị là một người cố gắng không ngừng nghỉ, niềm hi vọng chưa bao giờ tắt trong con người chị ấy. chị thi nhiều lần, trượt nhiều lần nhưng chị vẫn thi lại. kHông như mình mới trượt 1 lần đã nản. chắc vì đi phỏng vấn nhiều nên chị cũng có nhiều kinh nghiệm. Từ ngày làm TCB mình không có nhiều cơ hội đi phỏng vấn ở bên ngoài cũng chẳng có thời gian ôn luyện. Em khâm phục chị thật đấy chị Huế Đỗ ạ. Nhận được tin chị đỗ BIDV mà em thấy mình tủi thân quá. Có phải em quá hèn nhát không?
Em có kể cho các chị nghe chị đi thi nhiều mà cũng trượt nhiều lắm. các chị ấy bĩu môi: "con đấy nó thì đi đâu được. " Hic. vậy mà chị đi được rồi đấy, được sang hẳn 1 ngân hàng to hơn, chế độ tốt hơn gấp vạn lần.
Có lần em nói với chị: Chị không nản à.
chị trả lời: chị không, bạn chị nhiều đứa đỗ, tại sao chị lại không.
Ừ nhỉ, chắc có lẽ từ trước đến giờ em giống ếch ngồi đáy giếng, bao vây bởi những người luôn thỏa mãn với những gì mình đã có nên vậy đấy.
Thực sự hôm nay em cảm thấy mông lung về con đường sắp tới của mình quá. không biết đi về đâu đây. đã ra trường hơn 1 năm rồi mà vẫn chưa có định hướng gì về tương lai của mình. Còn chị, chị có công việc ổn định, có chồng, có nhà ở Hà Nội rồi. Còn em, e chưa có gì cả. Em chỉ giống chị ra trường là vào TCB làm, và chưa từng một lần được khác biệt, được sống đúng nghĩa.

Bài 1. Chủ ngữ và động từ Level 400-600

I. Basic Grammar
- Chủ ngữ và động từ là 2 thành phần chủ yếu của câu. Một câu hoàn chỉnh bắt buộc phải có 1 chủ ngữ và 1 động từ chính.
The plane / takes off. (O)
Subject        Verb

Document / confidential.(X)
Subject          Adj

- Vị trí của chủ ngữ và động từ: Chủ ngữ thường đứng ở đầu câu, động từ thường đứng sau chủ ngữ của nó.

II. Chủ ngữ
Chủ ngữ có thể là : Nouns (Danh từ), Pronoun( Đại từ), Gerund (V-ing), To-infinitives hoặc Noun clause (Mênh đề danh từ)
Example:
Noun:       Stocks became worthless.
Pronoun:  They were my student.
Gerund:    Teaching people is my passion.
To-infinitives:   To pass the exam is necessary.
Noun clause:    That he will come is certain.

Note: Verbs and Adjectives không thể là chủ ngữ trong câu.
III. Động từ
Danh từ, To-infinitive, gerunds, Nouns và adjectives không thể đứng ở vị trí của động từ trong câu.
Example:
I (to commute, commune) to the company by bus.
 to-infinitive (x) Verb(O)
They (organization, organize) this training course for new employees.
          Noun (x)       Verb(O)

Khái niệm về nợ nước ngoài

1.1.1. Khái niệm              

Vốn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển của mỗi nước. Các nước muốn phát triển nhanh đều phải dựa vào các nguồn vốn đầu tư cho phát triển bao gồm vốn trong  nước và vốn nước ngoài. Vốn trong nước được huy động từ nội lực của nền kinh tế. Nếu vốn trong nước không đủ phải huy động vốn  nước ngoài. Nợ nước ngoài là một phần trong vốn nước ngoài.

Theo khoản 8 điều 2 quy chế quản lý vay và trả nợ nước ngoài (Ban hành kèm theo Nghị định số 134/2005/NĐ-CP ngày 01 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ) quy định: “ Nợ nước ngoài của quốc gia là số dư của mọi nghĩa vụ nợ hiện hành (không bao gồm nghĩa vụ nợ dự phòng) về trả gốc và lãi tại một thời điểm của các khoản vay nước ngoài của Việt Nam. Nợ nước ngoài của quốc gia bao gồm nợ nước ngoài của khu vực công và nợ nước ngoài của khu vực tư nhân”.

Theo tài liệu tập huấn do Bộ tài chính và Học viện đào tạo khu vực của IMF Singapore tài trợ, các chính sách và lập trình tài chính, “tổng nợ nước ngoài là tổng khối lượng tài sản nợ (tính theo giá hiện tại) cam kết đối với những người không cư trú. Cam kết ở đây được hiểu là nghĩa vụ cam kết đối với các khoản nợ ngắn hạn, dài hạn đã được giải ngân của trái phiếu và tín dụng thương mại (kể cả nợ gốc lẫn lãi)”. Theo quan niệm này, nợ nước ngoài là nợ của những người cư trú đối với người không cư trú, không phân biệt loại tiền tệ, không phân biệt thời hạn.

Theo tám tổ chức nghiên cứu thống kê nợ nước ngoài gồm Ngân hàng Thanh toán quốc tế, Ban thư ký Khối thịnh vượng chung, Tổ chức thống kê Châu Âu, Quỹ tiến tệ quốc tế, Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế, Ban thư ký câu lạc bộ Paris, Hội nghị về Thương mại và Phát triển của Liên hiệp quốc, nợ nước ngoài được thống nhất định nghĩa theo IMF (External Debt Statistics guild for complier and users): “Tổng nợ nước ngoài tại bất kỳ thời điểm nào, là tổng của các nghĩa vụ nợ tại thời điểm đó, không bao gồm các nghĩa vụ nợ dự phòng, đòi hỏi người đi vay phải thanh toán nợ gốc có hay không có lãi trong tương lai và các khoản nợ này là nợ của người cư trú và người không cư trú trong quốc gia. Như vậy, theo định nghĩa được quốc tế được thừa nhận rộng răi này, nợ nước ngoài của một nước là tất cả khoản nợ nước đó với nước ngoài, bất kể người đi vay là Chính phủ, các tổ chức của Chính phủ hay các doanh nghiệp tư nhân. Các chủ nợ có thể là các tổ chức quốc tế, Chính phủ, các tổ chức thuộc chính phủ hoặc các cá nhân nước ngoài.

Lý thuyết về nợ nước ngoài và khủng hoảng nợ nước ngoài

1.1. Khái quát về nợ nước ngoài

1.1.1. Khái niệm              

Vốn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển của mỗi nước. Các nước muốn phát triển nhanh đều phải dựa vào các nguồn vốn đầu tư cho phát triển bao gồm vốn trong  nước và vốn nước ngoài. Vốn trong nước được huy động từ nội lực của nền kinh tế. Nếu vốn trong nước không đủ phải huy động vốn  nước ngoài. Nợ nước ngoài là một phần trong vốn nước ngoài.

Theo khoản 8 điều 2 quy chế quản lý vay và trả nợ nước ngoài (Ban hành kèm theo Nghị định số 134/2005/NĐ-CP ngày 01 tháng 11 năm 2005 của Chính phủ) quy định: “ Nợ nước ngoài của quốc gia là số dư của mọi nghĩa vụ nợ hiện hành (không bao gồm nghĩa vụ nợ dự phòng) về trả gốc và lãi tại một thời điểm của các khoản vay nước ngoài của Việt Nam. Nợ nước ngoài của quốc gia bao gồm nợ nước ngoài của khu vực công và nợ nước ngoài của khu vực tư nhân”.

Theo tài liệu tập huấn do Bộ tài chính và Học viện đào tạo khu vực của IMF Singapore tài trợ, các chính sách và lập trình tài chính, “tổng nợ nước ngoài là tổng khối lượng tài sản nợ (tính theo giá hiện tại) cam kết đối với những người không cư trú. Cam kết ở đây được hiểu là nghĩa vụ cam kết đối với các khoản nợ ngắn hạn, dài hạn đã được giải ngân của trái phiếu và tín dụng thương mại (kể cả nợ gốc lẫn lãi)”. Theo quan niệm này, nợ nước ngoài là nợ của những người cư trú đối với người không cư trú, không phân biệt loại tiền tệ, không phân biệt thời hạn.

Theo tám tổ chức nghiên cứu thống kê nợ nước ngoài gồm Ngân hàng Thanh toán quốc tế, Ban thư ký Khối thịnh vượng chung, Tổ chức thống kê Châu Âu, Quỹ tiến tệ quốc tế, Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế, Ban thư ký câu lạc bộ Paris, Hội nghị về Thương mại và Phát triển của Liên hiệp quốc, nợ nước ngoài được thống nhất định nghĩa theo IMF (External Debt Statistics guild for complier and users): “Tổng nợ nước ngoài tại bất kỳ thời điểm nào, là tổng của các nghĩa vụ nợ tại thời điểm đó, không bao gồm các nghĩa vụ nợ dự phòng, đòi hỏi người đi vay phải thanh toán nợ gốc có hay không có lãi trong tương lai và các khoản nợ này là nợ của người cư trú và người không cư trú trong quốc gia. Như vậy, theo định nghĩa được quốc tế được thừa nhận rộng răi này, nợ nước ngoài của một nước là tất cả khoản nợ nước đó với nước ngoài, bất kể người đi vay là Chính phủ, các tổ chức của Chính phủ hay các doanh nghiệp tư nhân. Các chủ nợ có thể là các tổ chức quốc tế, Chính phủ, các tổ chức thuộc chính phủ hoặc các cá nhân nước ngoài.

1.1.2. Vai trò của nợ nước ngoài

1.1.2.1. Đối với nước vay nợ

·        Đáp ứng nhu cầu về vốn đầu tư

Vốn vay nước ngoài đóng vai trò là một nguồn bổ sung cho nguồn vốn phát triển kinh tế- xã hội của mỗi quốc gia đặc biệt với các nước đang phát triển luôn trong tình trạng thiếu thốn về vốn. Với việc đi vay nước ngoài, một quốc gia có cơ hội đầu tư phát triển ở mức cao hơn. Tuy nhiên, việc vay nợ nước ngoài chỉ có thể có hiệu lực nếu bản thân nó đảm bảo không ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiêu dùng của thế hệ tương lai.

·        Nợ nước ngoài góp phần chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản lý

Bên cạnh nguồn vốn tự có để nhập khẩu máy móc thiết bị kèm theo chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý, việc vay vốn nước ngoài bổ sung thêm nguồn lực để nhập khẩu các máy móc thiết bị hiện đại, công nghệ tiên tiến cùng với kỹ năng quản lý tiên tiến từ nước ngoài. Các dự án góp phần hiện đại hóa nhiều ngành, lĩnh vực, thúc đẩy các ngành, lĩnh vực khác chuyển đổi theo. Các dự án hợp tác đào tạo cũng tạo ra rất nhiều cơ hội đào tạo và đào tạo nâng cao cho lực lượng cán bộ chủ chốt của các ngành địa phương, góp phần nâng cao năng lực quản lý của toàn bộ nền kinh tế xã hội.

·        Ổn định tiêu dùng trong nước

Khi có những “cơn sốt” đột ngột giáng vào nền kinh tế, sản lượng bị thiếu hụt nặng nề, tiêu dùng trong nước suy giảm nghiêm trọng. Ví dụ như ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính hay thiên tai bất ngờ làm cho nền kinh tế kiệt quệ. Trong những trường hợp như vậy, bên cạnh các khoản viện trợ quốc tế thì vay nợ nước ngoài đóng vai trò là biện pháp góp phần ổn định tiêu dùng trong nước trong ngắn hạn, trong khi nền kinh tế dần được phục hồi.

·        Bù đắp cán cân thanh toán

Cán cân thanh toán của một nước có thể tạm thời bị thâm hụt do nhiều nguyên nhân bất lợi trong thương mại quốc tế như giá hàng hóa xuất khẩu giảm, nước ngoài áp dụng các biện pháp thuế quan và phi thuế quan đối với các mặt hàng nhập khẩu…. Khi đó, quốc gia thâm hụt cán cân thanh toán có thể sử dụng biện pháp vay nợ nước ngoài để bù đắp phần thâm hụt này. Tuy nhiên, giải pháp này thường có rủi ro cao, vì không có gì chắc chắn rằng các nước đi vay sẽ có được thu nhập khá hơn khi đến hạn phải trả nợ.

1.1.2.2. Đối với nước cho vay và quốc tế

Nợ nước ngoài có vai trò quan trọng không chỉ đối với nước đi vay mà còn cả đối với nước cho vay.

·        Xuất khẩu vốn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn

Nhờ có hoạt động cho vay nước ngoài mà các nhà đầu tư tìm được nơi đầu tư thích hợp, thu được lợi nhuận cao nhất. Tránh được hiện tượng tồn đọng, dư thừa vốn.

·        Giảm thiểu  rủi ro cho các nhà đầu tư

Cho vay nước ngoài giúp nước cho vay đa dạng hóa các khoản vay của mình, tránh hiện tượng “bỏ trứng vào cùng một rổ” do đó giảm thiểu được rủi ro cho nước cho vay.

·        Nâng cao vị thế kinh tế chính trị của nước cho vay trên trường quốc tế, thúc đẩy

xuất khẩu hàng hóa

Các khoản cho vay hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) có thể có điều khoản ràng buộc nhất định, điều kiện này tùy thuộc vào quy định của từng nước cho vay. Đó là các điều kiện về thương mại và chính trị. Xu hướng hiện nay các ràng buộc về chính trị giảm dần, chủ yếu là các ràng buộc về thương mại như để nhận được khoản vay ODA thì nước tiếp nhận phải nhập khẩu hàng hóa của nước cho vay ở một số lượng nhất định. Các nước giàu khi viện trợ ODA thường gắn với những lợi ích và chiến lược như mở rộng thị trường, mở rộng hợp tác cho họ: phải dỡ bỏ dần hàng rào thuế quan bảo hộ các ngành công nghiệp non trẻ và nhập khẩu hàng hóa nước cho vay.

·        Giúp nước cho vay đạt được một số mục đích khác như chính trị, quân sự,…

 

1.1.3. Phân loại nợ nước ngoài

Tùy theo mục đích, cách thức quản lý cũng như cách thức sử dụng mà có thể phân loại nợ theo các tiêu chí khác nhau.

1.1.3.1 Căn cứ vào thời hạn khoản vay

v Vay ngắn hạn

Là khoản vay có thời hạn dưới một năm. Vì thời gian đáo hạn ngắn, khối lượng thường không đáng kể, nợ ngắn hạn thường không thuộc đối tượng quản lý một cách chặt chẽ như nợ dài hạn. Tuy nhiên, những khoản nợ ngắn hạn có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình thanh khoản của quốc gia và có khả năng gây ra khủng hoảng kinh tế. Do vậy, cần phải điều chỉnh nợ ngắn hạn phù hợp để giảm bớt áp lực thanh toán và những tác động tiêu cực lên nền kinh tế khi có sự rút lui đột ngột của các luồng vốn ngắn hạn.

v Vay dài hạn

 Là khoản vay có thời hạn đáo hạn gốc theo hợp đồng hoặc đã gia hạn kéo dài trên một năm tính từ ngày ký kết vay nợ đến hạn khoản thanh toán cuối cùng. Nợ dài hạn được quản lý nhiều hơn do đây là khoản nợ với khối lượng lớn do đó nó có khả năng tác động lớn đến nền tài chính quốc gia.

1.1.3.2. Căn cứ vào chủ thể đi vay

v Nợ chính thức (nợ khu vực công)

Bao gồm nợ của các tổ chức nhà nước và nợ của cơ quan hành chính tỉnh, thành phố. Ngoài ra còn có các khoản nợ của khu vực tư nhân do nhà nước hoặc tổ chức chính thức bảo lãnh cũng được coi là chính thức vì chính phủ của nước đi vay sẽ chịu trách nhiệm trả trả vốn và lãi cho nước cho vay trong trường hợp tổ chức đi vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết trong hợp đồng.

v Nợ tư nhân (khu vực tư)

 Nợ nước ngoài của khu vực tư nhân là nợ nước ngoài của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thuộc khu vực tư nhân. Nợ tư nhân thường là nợ trên thị trường trái phiếu, nợ ngân hàng thương mại và nợ các tư nhân khác.

1.1.3.3. Căn cứ theo loại hình vay

v Vay hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)

Theo định nghĩa của tổ chức hợp tác Kinh tế và Phát triển, hỗ trợ phát triển chính thức bao gồm các chuyển khoản song phương hoặc đa phương trong đó ít nhất 25% là cho không.

Tính ưu đãi của vay hỗ trợ phát triển chính thức: Vay hỗ trợ phát triển chính thức là loại nợ có nhiều điều kiện ưu đãi, ưu đãi về lãi suất, về thời gian trả nợ và thời gian ân hạn. Lãi suất của vay hỗ trợ phát triển chính thức thấp hơn nhiều so với vay thương mại. Thời gian cho vay hỗ trợ phát triển chính thức dài (có thể từ 10, 15 hay 20 năm) và thời gian ân hạn dài, do vậy các nước đang phát triển thường hướng tới và tận dụng tối đa nguồn vốn này cho quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Tuy nhiên, vay hỗ trợ phát triển chính thức cũng có những mặt trái của nó. Tính ưu đãi của vay hỗ trợ phát triển chính thức rất rõ rệt nên việc vay hỗ trợ phát triển chính thức đôi khi kèm theo các điều kiện ràng buộc.

v Vay thương mại

 Vay thương mại không có ưu đãi cả về lãi suất và thời gian ân hạn, lãi suất vay thương mại là lãi suất thị trường tài chính quốc tế và thường thay đổi theo lãi suất thị trường. Chính vì vậy, vay thương mại thường có lãi suất khá cao và chứa đựng nhiều rủi ro. Vay thương mại của chính phủ phải được cân nhắc hết sức thận trọng và chỉ quyết định vay khi không còn cách nào khác.

1.1.3.4. Phân loại nợ theo chủ thể cho vay

v Nợ đa phương

Chủ yếu đến từ các cơ quan của Liên hiệp quốc, Ngân hàng thế giới, Quỹ tiền tệ quốc tế, các ngân hàng phát triển trong khu vực, các cơ quan đa phương như OPEC và liên chính phủ. Nợ đa phương thường được ưu tiên trả trước vì các tổ chức đa phương cho vay với lãi suất thấp hơn các ngân hàng thương mại. Nếu nợ của các tổ chức tài chính quốc tế mà không trả được thì không còn bất cứ tổ chức chính thức nào cho vay nữa.

v Nợ song phương

 Đến từ Chính phủ một nước như các nước thuộc tổ chức OECD và các nước khác hoặc đến từ một tổ chức quốc tế nhân danh một chính phủ duy nhất dưới dạng hỗ trợ tài chính, viện trợ nhân đạo bằng hiện vật.

1.1.4. Chu trình nợ nước ngoài

Các nước vay nợ thường phải trải qua những giai đoạn khác nhau trong quá trình phát triển, trong đó nợ nước ngoài được tích tụ, tăng dần trong thời gian đầu và giảm dần khi tiết kiệm trong nước tăng và có tích lũy. Với chiến lược phát triển kinh tế nói chung và chiến lược vay nợ nói riêng có hiệu quả, nước vay nợ dần trở thành nước cho vay nợ. Mỗi quốc gia đi vay cần nhận thức được các giai đoạn này cũng như các vấn đề và các nguy cơ tiềm ẩn trong mỗi giai đoạn để có những chiến lược và chính sách quản lý nợ phù hợp. Theo giả thuyết kinh tế học hiện đại, một nước đi vay sẽ trải qua các giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1: Nước vay nợ trẻ (Young debtor nation). Đặc tính nổi bật của giai đoạn này là thâm hụt cán cân thương mại. Trong thời kỳ chậm phát triển, đầu tư và chi tiêu của chính phủ thường vượt quá tiết kiệm và thuế thu được, kết quả là nền kinh tế thường xuyên thiếu hụt nguồn lực. Sự thâm hụt này thể hiện trên tài khoản vãng lai của quốc gia trong đó nhập khẩu cao hơn xuất khẩu. Trong khi đó tài khoản vốn thường xuyên dương do dòng vốn từ nước ngoài chảy vào. Nợ nước ngoài đóng vai trò là nguồn lực bù đắp cho thiếu hụt thực tế trong nước. Trong giai đoạn nước vay nợ trẻ, nợ nước ngoài có xu hướng tăng dần cùng với tiền trả lãi nợ làm tăng thêm thiếu hụt tài khoản vãng lai. Sự tích tụ nợ nước ngoài lên đến đỉnh cao khi quốc gia trở thành nước vay nợ trưởng thành.

Giai đoạn 2: Nước vay nợ trưởng thành (Mature debtor nation). Đặc điểm của thời kỳ này là thâm hụt cán cân thương mại giảm xuống và bắt đầu có chút dư thừa do công nghiệp xuất khẩu trong  nước đạt được những thành tựu nhất định . Dòng vốn vay nước ngoài tăng chậm dần, tuy nhiên lượng nợ nước ngoài tích tụ lại khá lớn cùng với nợ là dòng tiền trả lãi nợ hàng năm cũng lớn.

Giai đoạn 3: Trả nợ (Debt repayment nation). Giai đoạn này nước đi vay có tiết kiệm trong nước cao hơn đầu tư trong nước cộng với lãi nợ phải thanh toán. Dư thừa nguồn lực trong nước thể hiện bằng dư thừa trên tài khoản vãng lai, xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu. Nước đi vay bắt đầu trả nợ gốc, thể hiện bằng dòng vốn chảy ra nước ngoài trên tài khoản vốn, đồng thời dòng tiền trả lãi nợ giảm đi. Lượng nợ nước ngoài giảm dần trong giai đoạn này.

Giai đoạn 4: Nước cho vay nợ trẻ (Young creditor nation). Đặc điểm của giai đoạn này là thặng dư tài khoản vãng lai tăng cao, nợ nước ngoài đã được trả hết và bắt đầu trở thành một nước cho vay với sự mở rộng của các khoản đầu tư ra nước ngoài. Tài khoản vốn bắt đầu thâm hụt.

Giai đoạn 5: Nước cho vay trưởng thành (Mature creditor nation). Đặc điểm của giai đoạn này là sự tích tụ của tài sản ở nước ngoài và thặng dư thu nhập tăng cao. Phần thặng dư được chuyển sang tiêu dùng. Sự già hóa dân số và mức lương cao làm giảm tính cạnh tranh quốc gia kết quả là cán cân thương mại bắt đầu xấu đi. Tuy nhiên, quốc gia vẫn duy trì thăng dư cán cân tổng thể do thặng dư thu nhập lớn.

Giai đoạn 6: Nước thanh lý tài sản (Asset liquidation nation). Đặc điểm của giai đoạn này là tiêu dùng tăng đến quy mô vượt mức thặng dư thu nhập và tài khoản vãng lai bắt đầu thâm hụt. Dòng vốn chảy vào để bù đắp những thâm hụt này, nợ nước ngoài tăng trong khi tài sản ở nước ngoài bị thu hẹp.

Bảng1.1: Tóm tắt đặc điểm của các giai đoạn trong chu trình nợ nước ngoài

Giai đoạn	Tên giai đoạn	Cán cân thương mại	Tài khoản vãng lai	Tài khoản vốn	Lương thực tế	Tính cạnh tranh	Lãi suất thực tế	Nội tệ so với chỉ số Big Mac	Lạm phát so với các quốc gia khác
1	Nước vay nợ trẻ	Thâm hụt	Thâm hụt	Đi vay	Thấp	Đang tăng	Rất cao	Định giá thấp	Cao
2	Nước vay nợ trưởng thành	Thặng dư	Thâm hụt	Đi vay	Thấp	Đang tăng	Cao	Định giá thấp	Trung bình
3	Trả nợ	Thặng dư	Thặng dư	Cho vay	Đang tăng	Đang tăng	Trung bình	Trung lập	Thấp
4	Nước cho vay nợ trẻ	Thặng dư	Thặng dư	Cho vay	Đang tăng	Cao	Rất thấp	Định giá cao	Rất thấp
5	Nước cho vay nợ trưởng thành	Thâm hụt	Thặng dư	Cho vay	Cao	Đang giảm	Thấp	Định giá quá cao	Thấp
6	Nước thanh lý tài sản	Thâm hụt	Thâm hụt	Đi vay	Cao	Đang giảm	Thấp	Định giá quá cao	Trung bình
7	Quay lại giai đoạn 1	Thâm hụt	Thâm hụt	Đi vay	Đang giảm	Đang tăng	Thấp	Định giá thấp	Thấp

Nguồn: http://snbchf.com

Từ bảng trên, đối chiếu với số liệu thực tế của Việt Nam, ta thấy trước năm 2012, Việt Nam thuộc giai đoạn Nước vay nợ trẻ, nhưng năm 2012 và năm 2013, nước ta có xu hướng chuyển sang giai đoạn Nước vay nợ trưởng thành do cán cân thương mại trong hai năm này thặng dư đồng thời lạm phát đã được kiềm chế 6.81% năm 2012 và 6.04% năm 2013. Điều này được nhóm tác giả phân tích rõ hơn trong mục 2.1.

1.1.5. Đánh giá nợ nước ngoài theo tiêu chuẩn quốc tế

1.1.5.1. Các chỉ tiêu đánh giá nợ nước ngoài

Dựa trên tầm quan trọng của vấn đề quản lý nợ nước ngoài trong việc xây dựng chính sách phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, hệ thống các chỉ số đánh giá nợ nước ngoài đưa ra nhằm xác định mức độ nghiêm trọng của nợ nước ngoài đối với an ninh tài chính quốc gia.

     Các chỉ tiêu đánh giá mức độ nợ nước ngoài

·                                Khả năng hoàn trả nợ vay nước ngoài

Xuất khẩu là một hoạt động quan trọng trong bất cứ nền kinh tế nào vào thời điểm mà hội nhập quốc tế là xu hướng chủ đạo như ngày nay. Xuất khẩu cũng chính là hoạt động đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn trực tiếp và thường xuyên cho đất nước. Do vậy để đánh giá khả năng hoàn trả nợ nước ngoài người ta sử dụng tỷ lệ nợ nước ngoài trên tổng kim ngạch xuất khẩu

Chỉ tiêu trên nhỏ hơn 1, tức là tổng nợ nước ngoài < tổng kim ngạch xuất khẩu, nước này hoàn toàn có đủ khả năng để trả nợ nước ngoài. Chỉ tiêu trên lớn hơn 1, tức là tổng nợ nước ngoài > tổng kim ngạch xuất khẩu, khả năng nước này không hoàn trả được nợ tương đối cao. Tuy nhiên không nên ỷ lại quá mức vào nguồn thu từ xuất khẩu vì thị trường xuất khẩu thường xuyên biến động, phụ thuộc nhiều vào tình hình kinh tế chính trị của nước đối tác, nhất là đối với các nước đang phát triển phụ thuộc vào xuất khẩu sản phẩm thô và sơ chế với giá cả bấp bênh.

·                                Chỉ số nợ nước ngoài so với tổng sản phẩm quốc nội

Nợ nước ngoài trên GDP được đo bằng tỷ số phần trăm giữa tổng nợ trong nước và tổng sản phẩm trong nước hàng năm.

Nợ nước ngoài trên GDP là chỉ số tổng hợp nhất đánh giá mức độ nợ nước ngoài của một quốc gia. Nợ nước ngoài trên GDP biểu diễn mối tương quan giữa tổng nợ nước ngoài so với năng lực tạo ra nguồn thu nhập để trả nợ ở trong nước.

Theo công thức đơn giản trên, nợ nước ngoài trên GDP trong một giai đoạn nhất định sẽ phụ thuộc và tốc độ tăng của nợ nước ngoài, tỷ lệ tăng trưởng GDP thực tế (đo bằng đồng tiền giá so sánh) và biến động của tỷ giá hối đoái thực tế. Tỷ số này càng nhỏ thì mức độ nợ nước ngoài của nước này thấp. Ngược lại, tỷ số này càng cao thì mức độ nợ nước ngoài của nước này càng nghiêm trọng. Tuy nhiên, các nước đang phát triển thường đánh giá cao đồng nội tệ hoặc sử dụng chế độ đa tỷ giá dẫn tới làm giảm tình trạng trầm trọng của nợ khiến cho việc sử dụng chỉ tiêu trên không đánh giá đúng mức tình trạng nợ.

·                                Tỷ lệ trả nợ

Như phần trên đã giải thích xuất khẩu là nguồn thu ngoại tệ trực tiếp và thường xuyên cho đất nước. Do đó để nói lên tỷ lệ trả nợ các tổ chức quốc tế sử dụng tỷ lệ giữa nghĩa vụ nợ và kim ngạch xuất khẩu.

Nghĩa vụ nợ là số tiền cả gốc và lãi được yêu cầu phải trả trong một thời gian nhất định. Tiêu chí này phản ánh quan hệ giữa nghĩa vụ nợ phải trả so với năng lực xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của quốc gia đi vay. Nếu tỷ lệ trả nợ nhỏ hơn 1, thì mức độ an toàn nợ cao. Nếu tỷ lệ trả nợ cao hơn 1 thì nước này có nguy cơ không hoàn thành nghĩa vụ nợ cao.

·                                Tỷ lệ trả lãi

Một quốc gia phải thanh toán lãi với mức lãi suất được quy định trong cam kết cho vay, thông thường lãi này được trích từ thu nhập xuất khẩu. Quốc gia vay nợ trong quá khứ thì hiện tại và tương lai họ sẽ trích thu nhập xuất khẩu càng nhiều, hạn chế khối lượng ngoại tệ giành cho nhập khẩu. Tỷ lệ này càng nhỏ thì khả năng trả được lãi của quốc gia này càng cao. Ngược lại, tỷ lệ này càng cao thì khả năng không trả được nợ cao, làm tăng thêm mức độ nghiêm trọng của nợ.

·                                Tỷ lệ trả lãi so với tổng sản phẩm quốc nội

Tổng lãi phải trả so với thu nhập quốc gia phản ánh tiềm năng trả lãi của nước đi vay. Nếu tỷ lệ này nhỏ, tức là lãi phải trả chiếm một phần nhỏ trong tổng thu nhập của quốc gia nên khả năng trả được lãi vay của quốc gia này cao, ngược lại tỷ lệ này lớn thì khả năng vỡ nợ của quốc gia càng cao.

      Các chỉ tiêu đánh giá cơ cấu nợ nước ngoài:

Cơ cấu nợ nước ngoài chứa những thông tin quan trọng về mức độ rủi ro của việc vay nợ. Thông thường rủi ro sẽ cao khi tỷ trọng nợ ngắn hạn, nợ thương mại và nợ song phương cao. Các chỉ tiêu đánh giá cơ cấu nợ nước ngoài gồm:

·                                Nợ ngắn hạn/ Tổng nợ

Trong tổng nợ có nợ ngắn hạn, nợ trung hạn và dài hạn. Tỷ lệ này phản ánh tỷ trọng các khoản nợ cần thanh toán trong thời gian dưới một năm trong tổng nợ. Tỷ lệ càng cao, áp lực trả nợ càng lớn. Ngược lại, tỷ lệ càng thấp thì áp lực trả nợ càng thấp.

·                                Vay hỗ trợ phát triển chính thức/ Tổng nợ

Trong tổng nợ có vay hỗ trợ phát triển chính thức và vay thương mại. Vay hỗ trợ phát triển chính thức là loại nợ có nhiều điều kiện ưu đãi, ưu đãi về lãi suất, về thời gian trả nợ và thời gian ân hạn. Lãi suất của vay hỗ trợ phát triển chính thức thấp hơn nhiều so với vay thương mại. Áp lực trả nợ thấp hơn vay thương mại. Tỷ lệ này càng cao, gánh nặng nợ nước ngoài càng nhẹ. Ngược lại, tỷ lệ này càng thấp thì gánh nặng nợ càng cao.

·                                Nợ đa phương/ Tổng nợ

Các khoản nợ đa phương thường nhằm mục đích hỗ trợ, do đó việc tăng tỷ trọng nợ đa phương trong tổng nợ nhằm phản ánh tình hình nợ nước ngoài của một nước thay đổi theo chiều hướng tốt.

     Các chỉ tiêu đánh giá tính thanh khoản

Các chỉ tiêu này thường thể hiện khả năng trả nợ tức thời. Nói cách khác là khả năng đối phó nhanh của nền kinh tế đối với các biến động bất thường của dòng tiền vay mượn. Các chỉ tiêu đánh giá tính thanh khoản gồm có:

·                                Dự trữ quốc tế/ tổng nợ

Dự trữ quốc tế là lượng ngoại tệ mà ngân hàng trung ương hoặc cơ quan quản lý tiền tệ nắm giữ. Ngoại hối có thể dự trữ dưới hình thức tiền mặt, số dư tài khoản tiền gửi ngoại tệ ở nước ngoài, các giấy tờ có giá khác của chính phủ nước ngoài, ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế, vàng, kim đá quý. Tỷ lệ này phản ánh khả năng sử dụng dự trữ ngoại hối để trả nợ của ngân hàng Trung ương của một nước. Tỷ lệ càng cao thì tính thanh khoản của nợ nước ngoài cao và ngược lại.

·                                Trả nợ/ Tổng thu Ngân sách

Ngân sách nhà nước đóng một vai trò vô cùng quan trọng không chỉ đối với sự phát triển kinh tế nước ta mà còn đối với bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Nguồn trả nợ cho các quốc gia chính là ngân sách nhà nước. Do vậy, tổng thu ngân sách nhà nước ảnh hưởng tới khả năng trả nợ của một quốc gia. Theo tiêu chuẩn quốc tế, giới hạn an toàn là tỷ lệ trả nợ trên tổng thu ngân sách nằm trong khoảng 10-12%. Nếu vượt qua giới hạn này ngân sách một nước sẽ gặp khó khăn về trả nợ.

·                                Dự trữ quốc tế/ nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ

Dự trữ quốc tế có vai trò vô cùng quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia. Dự trữ ngoại hối giúp ngân hàng trung ương đối phó với những bất lợi trên thị trường ngoại hối. Đặc biệt là thời kỳ cầu về ngoại tệ tăng cao (cung về nội tệ tăng) để giữ ổn định giá trị đồng nội tệ buộc ngân hàng trung ương phải có nguồn dự trữ ngoại hối đủ mạnh. Theo tiêu chuẩn quốc tế, dự trữ quốc tế cần đạt tối tiểu ở mức 12 tuần nhập khẩu để có đủ tiềm lực can thiệp tỷ giá khi mở rộng biên độ, tiến tới thả nổi tỷ giá và tăng quy mô vay vốn nước ngoài trong giới hạn an toàn.

Ngoài ra, các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và phi kinh tế khác cũng được sử dụng để đánh giá rủi ro và mức độ nợ như tốc độ tăng trưởng kinh tế, tốc độ tăng cung tiền, tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ xuất khẩu trên GDP, tỷ lệ đầu tư, mức độ nhập khẩu, thâm hụt ngân sách và nhiều thước đo khác. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nhân tố biến động kinh tế thế giới cũng tác động không nhỏ đến quy mô vay nợ của một quốc gia. Khi nền kinh tế thế giới tăng trưởng chậm lại, nguồn thu từ xuất khẩu của các quốc gia cũng bị ảnh hưởng theo hướng tiêu cực gây khó khăn cho việc trả các khoản vay nợ nước ngoài.

1.1.5.2. Đánh giá nợ nước ngoài theo nhóm chỉ tiêu

      Đánh giá nợ nước ngoài theo tiêu chuẩn quốc tế trước năm 2005

Năm 1989, khi ngân hàng thế giới xuất bản cuốn sách về Bảng nợ của thế giới,  báo cáo hàng năm về nợ và tài chính của các nước đang phát triển. Đây là lần đầu tiên Ngân hàng này phân loại các quốc gia mắc nợ theo chiều sâu của vấn đề. Bản báo cáo này đã sử dụng 4 chỉ số để đánh giá tình trạng nợ của một nước. Đó là:

·                                Tỷ lệ Nợ/ Tổng thu nhập quốc dân

·                                Tỷ lệ nợ/ Xuất khẩu

·                                Tỷ lệ nghĩa vụ nợ kế hoạch năm tiếp theo/ Xuất khẩu

·                                Tỷ lệ trả lãi theo kế hoạch/ Xuất khẩu

Một quốc gia được xếp vào nhóm nợ quá nhiều nếu có 3 trong 4 chỉ tiêu rơi vào mức tới hạn được tổng hợp trong bảng sau:

Bảng 1.2: Chỉ tiêu đánh giá nợ nước ngoài theo tiêu chuẩn quốc tế

Hệ số Phân loại	Nợ/ Tổng thu nhập quốc dân	Nợ/ Xuất khẩu	Nghĩa vụ nợ/ xuất khẩu	Trả lãi/ Xuất khẩu
Nợ quá nhiều	> 50%	>275%	> 30%	>20%
Nợ vừa phải	30-50%	165-275%	18-30%	12-20%
Nợ ít	<30%	<165%	<18%	<12%

 Nguồn: Ngân hàng Thế giới

Bản báo cáo Bảng nợ thế giới 1989-1990 áp dụng giá trị trung bình không trọng số của mỗi hệ số của 73 quốc gia có vấn đề về nợ như là giá trị tới hạn. Tuy nhiên, đánh giá nợ trên giá trị danh nghĩa không đủ để phản ánh khả năng thanh toán thực sự  của một quốc gia cũng không cho thấy bức tranh toàn cảnh về khả năng thanh toán dịch vụ nợ của quốc gia, đặc biệt trong dài hạn. Năm 1992, với việc công bố bản báo cáo Bảng nợ thế giới 1992-1993, Ngân hàng Thế giới đã cân nhắc lại việc sử dụng hệ thống phân loại tình trạng nợ của các bản báo cáo trước đây. Theo đó, Ngân hàng Thế giới đã giới thiệu chỉ tiêu giá trị hiện tại ròng của các khoản nợ như một chỉ tiêu cơ bản để phân loại các quốc gia mắc nợ.

Hai chỉ tiêu giá trị hiện tại của gánh nặng nợ được sử dụng trong bảng nợ thế giới năm 1992-1993 là nghĩa vụ nợ/ GNP và nghĩa vụ nợ/ Xuất khẩu. Ngân hàng thế giới phân loại theo các tiêu chí trong bảng sau:

Bảng 1.3: Bảng phân loại mức độ nợ theo WB

	Nghĩa vụ nợ/ GNP	Nghĩa vụ nợ/ Xuất khẩu
Nợ nghiêm trọng	>80%	>220%
Nợ trung bình	48%-80%	132-220%
Nợ ít	<48%	<132%

Nguồn: Ngân hàng Thế giới

     Đánh giá nợ nước ngoài theo tiêu chuẩn quốc tế sau từ năm 2005 đến nay

Nghiên cứu chung của IMF và World Bank về khung nợ bền vững (debt sustainability framework- DSF) được giới thiệu tháng 4 năm 2005 đã thiết lập một ngưỡng để hướng dẫn các quốc gia và nước viện trợ trong việc chủ động cơ cấu lại các khoản nợ. Nghiên cứu gần đây được công bố vào tháng 2 năm 2012.

Khung nợ bền vững này phân tích cả khu vực nợ nước ngoài và nợ công. Các khoản cho vay đối với các nước thu nhập thấp thay đổi một cách đáng kể về tỷ lệ lãi suất và thời gian dài của việc hoàn trả.  Khung đánh giá mà nghiên cứu này đưa ra tập trung vào giá trị hiện tại của nghĩa vụ nợ. Điều này để đảm bảo có thể so sánh được các quốc gia khác nhau và qua các thời kỳ khác nhau. Để đánh giá sự bền vững của nợ,các chỉ số gánh nặng nợ được so sánh với “ngưỡng” chỉ số trong suốt 20 năm nghiên cứu của dự án. Một chỉ số về gánh nặng nợ mà vượt quá ngưỡng cho phép, sẽ cảnh báo cho một nguy cơ khó khăn trong vấn đề hoàn trả nợ.

Có ba mức đánh giá cho nguy cơ của việc gặp khó khăn trong việc trả nợ:

·        Rủi ro thấp: khi tất cả các chỉ số này đều thấp hơn nhiều so với ngưỡng được đưa ra.

·        Rủi ro trung bình: khi các chỉ số ở sát ngưỡng đưa ra. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy rằng các ngưỡng này có bị phá vỡ nếu phải chịu cú sốc từ bên ngoài hay sự thay đổi đột ngột của các chính sách kinh tế vĩ mô.

·        Rủi ro cao: khi các quốc gia phải đối mặt với việc gặp khó khăn trong vấn đề hoàn trả nợ.

Các quốc gia thu nhập thấp với thể chế và chính sách yếu hơn có xu hướng đối mặt với vấn đề trả nợ ở mức nợ cao hơn các quốc gia có thể chế và chính sách mạnh. Do đó, nghiên cứu này phân chia các nước thành 3 nhóm theo hiệu suất của các chính sách sử dụng chỉ số đánh giá thể chế và chính sách quốc gia của Ngân hàng thế giới và sử dụng các ngưỡng chỉ số khác nhau để biểu thị cho gánh nặng nợ. Các ngưỡng được đưa ra tùy thuộc vào hiệu suất chính sách của nước đó. Các ngưỡng tương ứng với chính sách  mạnh là cao nhất, cho thấy rằng ở các quốc gia với chính sách tốt thì tích lũy nợ là ít rủi ro hơn.

Bảng 1.4: Ngưỡng các chỉ số gánh nặng nợ phân theo hiệu suất chính sách

	% Giá trị hiện tại của nợ so với			% Nghĩa vụ nợ so với
	Xuất khẩu	GDP	Thu ngân sách	Xuất khẩu	Thu ngân sách
Chính sách yếu	100	30	200	15	18
Chính sách trung bình	150	40	250	20	20
Chính sách mạnh	200	50	300	25	22

Nguồn: Ngân hàng Thế giới

 

1.2. Khủng hoảng nợ nước ngoài

1.2.1. Khái niệm

Trước những hậu quả to lớn mà khủng hoảng nợ nước ngoài gây ra cho nhiều nước trong giai đoạn trước, các nhà nghiên cứu và các tổ chức tài chính lớn trên thế giới đã có nhiều bài nghiên cứu về vấn đề này. Mỗi nghiên cứu tập trung vào một khía cạnh cụ thể của cuộc khủng hoảng nợ nước ngoài với các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và thể chế. Các nhà nghiên cứu đã áp dụng các định nghĩa khác nhau dựa trên các vấn đề nghiên cứu và sự sẵn có của dữ liệu dẫn đến sự không thống nhất với nhau trong việc đưa ra định nghĩa về khủng hoảng nợ nước ngoài.

1.2.1.1. Định nghĩa khủng hoảng nợ theo tổ chức xếp hạng quốc tế

Standard & Poor xác định rủi ro vỡ nợ là khả năng khi một quốc gia đã thực hiện một khoản vay nhưng không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình trong việc trả nợ gốc và lãi khi đáo hạn. S & P cho rằng:

·        Đối với trái phiếu bằng đồng nội tệ, nợ nước ngoài của mỗi tổ chức phát hành được xem là vỡ nợ khi việc thanh toán các khoản nợ không đúng hạn hoặc khi có một sự trao đổi của các khoản nợ trong điều kiện kém thuận lợi.

·        Đối với khoản vay ngân hàng, vỡ nợ khi việc thanh toán khoản vay này không được thực hiện khi đến hạn hoặc khi chủ nợ chấp nhận gia hạn nợ gốc và/ hoặc lãi trong điều kiện kém thuận lợi hơn so với các điều kiện ban đầu.

1.2.1.2. Định nghĩa khủng hoảng nợ như một khoản nợ lớn chưa trả hết

Định nghĩa này xuất phát từ quan điểm cho rằng xếp hạng tín dụng được cung cấp bởi các tổ chức đánh giá như Moody’s, S & P xấp xỉ xác suất vỡ nợ không phải là chỉ số tốt. Theo đó, vỡ nợ là sự thay đổi trong mức độ chưa trả của nợ và số lượng cơ cấu lại. Nói cách khác, nó xác định ngưỡng vỡ nợ trong điều kiện gia tăng cổ phiếu của nợ. Một nước với nền kinh tế mới nổi đi vay được coi là vỡ nợ về nợ nước ngoài nếu đáp ứng ba điều kiện sau đây:

Thứ nhất, sự gia tăng trong tổng số cổ phiếu của nợ dài hạn (tức là lãi và gốc) của tín dụng tư nhân và chính phủ là hơn 2% tổng số nợ nước ngoài.

Thứ hai, tổng số tiền nợ dài hạn được cơ cấu lại trong bất cứ năm nào vượt quá 2,5% tổng số nợ nước ngoài.

Thứ ba, nếu điều kiện thứ hai được thực hiện, nhưng đồng thời tổng số cổ phiếu của nợ giảm nhiều hơn so với tổng số tiền nợ được cơ cấu lại, quốc gia đó không được coi là vỡ nợ, tức là giảm khoản thanh toán chậm thấp hơn số nợ gia hạn lại. Điều kiện cuối cùng này tránh việc phân loại khi những nước vỡ nợ đã phải trả một phần đáng kể các khoản nợ của mình, nhưng cổ phiếu của nợ vẫn nằm trên ngưỡng cố định trong định nghĩa.

Tuy nhiên, một bất lợi của định nghĩa này là một quốc gia có thể được xem là lâm vào khủng hoảng nếu nước này đã không trả một phần nhỏ nào đó của khoản nợ nhưng phần quan trọng nhất đã được thanh toán.

1.2.1.3. Định nghĩa toàn diện về khủng hoảng nợ

Một cuộc khủng hoảng nợ xảy ra khi có ít nhất một trong những điều kiện sau đây xảy ra:

·        Một quốc gia đã chính thức tuyên bố việc tạm ngừng thanh toán nợ công hoặc nợ nước ngoài, hoặc đã ký kết một thỏa thuận cơ cấu lại nợ hoặc gia hạn với các chủ nợ.

·        Một quốc gia đã không thanh toán tiền lãi và/ hoặc gốc nợ nước ngoài cho các chủ nợ một số tiền lớn hơn 5% tỷ lệ nợ nước ngoài được thanh toán trong năm.

·        Một đất nước đã tích lũy nợ lãi và/ hoặc gốc nợ nước ngoài một số tiền lớn hơn 5% tỷ lệ tổng số nợ nước ngoài chưa trả trong năm.

·        Một quốc gia nhận được sự hỗ trợ lớn từ IMF khi sự hỗ trợ đó vượt quá 100% hạn mức.

Định nghĩa này đã khái quát toàn bộ các hình thức có thể xảy ra cuộc khủng hoảng nợ: vỡ nợ hoàn toàn, vỡ nợ tiềm ẩn có thể tránh được chỉ nhờ một sự cơ cấu lại / gia hạn nợ nước ngoài hoặc các biện pháp can thiệp của IMF, vỡ nợ do không thanh toán được tiền lãi và hoặc gốc nợ nước ngoài.

1.2.2. Các phương pháp giải quyết nợ nước ngoài được áp dụng trên thế giới

1.2.2.1. Giải quyết nợ nước ngoài qua câu lạc bộ Paris

Câu lạc bộ Paris là một diễn đàn lớn, nơi mà các nước chủ nợ thương lượng lại các khoản nợ ban đầu, những khoản nợ mà được phát hành hoặc được bảo đảm bởi chính phủ. Cụ thể, câu lạc bộ Paris giải quyết nợ có nghĩa là giảm nợ và/ hoặc gia hạn nợ, chuyển đổi hình thức trả nợ, chuyển khoản nợ thành một khoản đầu tư của chủ nợ tại nước đi vay,…. Câu lạc bộ Paris gồm Mỹ và 18 thành viên thường trực khác như Anh, Pháp, Đức, Áo, Australia, Bỉ, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Ireland, Ý, Nhật Bản, Nga, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ.

Câu lạc bộ Paris không tồn tại như một tổ chức chính thức mà hoạt động dựa trên các quy tắc và nguyên tắc chung mà được thỏa thuận bởi các thành viên của nó. Chủ tịch câu lạc bộ Paris là một quan chức cấp cao trong bộ tài chính Pháp. Ngoài các đại diện từ các nước chủ nợ và nước đi vay còn có các đại diện từ các tổ chức tài chính quốc tế và các ngân hàng phát triển khu vực tham dự các cuộc thảo luận của câu lạc bộ Paris. Các tổ chức tài chính quốc tế đưa ra đánh giá của họ về tình hình kinh tế tại các nước đi vay nợ. Cho đến nay (tháng 12 năm 2013) câu lạc bộ Paris đã đạt được 429 thỏa thuận với 90 các nước con nợ. Từ năm 1983, tổng số nợ được giải quyết theo các thỏa thuận của câu lạc bộ Paris bao gồm hoãn nợ và giảm nợ lên đến gần 573 tỷ đôla Mỹ.

Từ khi ra đời năm 1956, các điều khoản, quy tắc và nguyên tắc của câu lạc bộ Paris được thay đổi để phù hợp với từng giai đoạn. Những sự thay đổi này xảy ra chủ yếu thông qua hội nghị thượng đỉnh G7/8. Bất cứ  quốc gia nào mà chấp nhận các quy tắc và nguyên tắc này, về mặt nguyên tắc, có thể trở thành một thành viên của câu lạc bộ Paris.

     Các nguyên tắc và quy tắc của câu lạc bộ Paris

Năm nguyên tắc quy định các điều khoản chung của tất cả các vụ giải quyết của câu lạc bộ Paris là:

·        Các quyết định của câu lạc bộ Paris được đưa ra tùy từng trường hợp.

·        Tất cả các quyết định đều phải được sự đồng thuận của tất cả các nước chủ nợ.

·        Việc thương lượng lại các khoản nợ chỉ được áp dụng cho các quốc gia mà thực sự cần miễn giảm nợ: có nhiều khoản nợ chồng chất, có nợ quá hạn lớn, không có khả năng trả nợ mà cam kết thực hiện chính sách điều chỉnh của quỹ tiền tệ quốc tế (IMF).

·        Sự thống nhất hành động là một yêu cầu, theo đó tất cả các chủ nợ sẽ thực hiện các điều khoản đã thỏa thuận trong phạm vi của việc thương lượng lại.

·        Câu lạc bộ Paris duy trì nguyên tắc đối xử công bằng giữa các quốc gia chủ nợ. Điều này có nghĩa là một quốc gia chủ nợ không được cấp cho một quốc gia vay nợ một điều khoản giải quyết thuận lợi hơn sự đồng thuận đã đạt được bởi các thành viên của câu lạc bộ Paris.

Trong khi các nguyên tắc mang tính chất bao quát thì những quy tắc của chúng sẽ cụ thể hoá việc giải quyết nợ của câu lạc bộ Paris. Các quy tắc đó là:

·        Các loại nợ được giải quyết, sự dàn xếp của câu lạc bộ Paris chỉ giải quyết các khoản nợ trung và dài hạn của khu vực nhà nước và các khoản tín dụng chưa quá hạn.

·        Sự xử lý dòng tiền và chứng khoán.

·        Các điều khoản trả nợ là kết quả từ những thỏa thuận của câu lạc bộ Paris.

·        Sự chuẩn bị cho việc hoán đổi nợ.

      Các điều khoản của câu lạc bộ Paris

Có bốn loại xử lý của câu lạc bộ Paris phụ thuộc vào hoản cảnh kinh tế của các nước đi vay. Đó là:

·        Các điều khoản Classic

Là các điều khoản tiêu chuẩn cho các quốc gia tìm đến sự giúp đỡ, hỗ trợ của câu lạc bộ Paris. Chúng mang tính ưu đãi thấp nhất trong tất cả các điều khoản xử lý của câu lạc bộ Paris.

·        Các điều khoản Houston

Các điều khoản này được đưa ra vào năm 1990 tại hội nghị G7 ở Houston, Texas. Theo đó, câu lạc bộ Paris có thể ưu đãi hơn các nhu cầu của các quốc gia có thu nhập dưới mức trung bình. Các điều khoản Houston cho phép thời gian gia hạn và trả nợ dài hơn các điều khoản Classic.

·        Các điều khoản Neples

Các điều khoản Neples, được xây dựng vào tháng 12 năm 1994 tại hội nghị thượng G7 tổ chức ở Neples, Italy. Theo các điều khoản này của câu lạc bộ Paris thì sẽ hủy bỏ hoặc hoãn các khoản nợ cho các nước rất nghèo. Các nước có thể nhận được cách giải quyết theo điều khoản Neples này nếu họ thích để nhận được các khoản vay từ các cơ sở ưu đãi của ngân hàng thế giới, Cơ quan phát triển quốc tế (IDA). Một quốc gia thích hợp cho các khoản cho vay của IDA nếu thu nhập bình quân đầu người dưới 755$. Theo các điều khoản Neples, có từ 50% đến 67% các khoản nợ này sẽ được hủy. Câu lạc bộ Paris cung cấp hai phương pháp để thực hiện việc giảm nợ. Các quốc gia có thể hoặc là hoàn toàn được xóa số nợ đủ điều kiện và hoãn số nợ còn lại tại một mức lãi suất thị trường thích hợp (thời kỳ trả nợ có thể lên đến 23 năm và 6 năm ân hạn) hoặc họ có thể hoãn lại toàn bộ ở mức lãi suất giảm và với thời gian trả nợ dài hơn (33 năm).

·        Các điều khoản Cologne

Các điều khoản Cologne được đưa ra tháng 7 năm 1999, tại hội nghị thượng đỉnh G8 tổ chức ở Cologne, Đức. Các điều khoản Cologne được tạo ra cho các nước mà đủ điều kiện là các nước nghèo mắc nợ cao(HIPC) theo đánh giá của IMF. Chúng có khả năng xóa nợ ở mức độ cao hơn các điều khoản Neples. Theo các điều khoản Cologne, 90%  các khoản nợ đủ điều kiện sẽ được xóa.

     Phương pháp giải quyết Evian

Vào tháng 8 năm 2003, các thành viên câu lạc bộ Paris đã thông báo một cách giải quyết mới mà có thể cho phép câu lạc bộ Paris quy định sự xóa bỏ nợ cho nhóm rộng hơn các quốc gia. Cách giải quyết mới này, được đặt tên là “cách giải quyết Evian”, giới thiệu một chiến lược mới để xác định mức độ xử lý nợ của câu lạc bộ Paris. Chúng sẽ linh hoạt hơn và có thể xóa nợ cho số lượng các nước lớn hơn số lượng quy định tại các quy tắc của câu lạc bộ Paris trước đây. Trước khi cách giải quyết Evian này được giới thiệu, việc xóa nợ được hạn chế ở các quốc gia có các khoản vay ODA đến từ ngân hàng thế giới theo các điều khoản Neples hoặc Cologne. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng Mỹ hỗ trợ mạnh mẽ trong việc giảm nợ cho Irắc là một nguyên nhân hình thành nên cách giải quyết mới này.

Thay vì sử dụng các chỉ số dự báo kinh tế để xác định tính mức độ xử lý nợ, hiện nay tất các trường hợp có khả năng được giảm nợ được chia làm hai nhóm là: các quốc gia thuộc nhóm nước nghèo mắc nợ cao (HIPC) và các quốc gia không thuộc nhóm nước nghèo mắc nợ cao (phi-HIPC). Các nước HIPC sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ theo các điều khoản Cologne, mà được phê chuẩn xóa 90% nợ. Các quốc gia phi HIPC được đánh giá theo từng trường hợp cụ thể.

Các quốc gia phi HIPC để được giảm nợ lần đầu tiên phải được đánh giá dựa trên hệ thống chỉ tiêu “phân tích sự bền vững các khoản nợ” của IMF. Phân tích này xác định liệu quốc gia này có gặp phải vấn đề thanh khoản hay mất khả năng trả nợ hoặc cả hai hay không. Nếu kết quả đánh giá chỉ ra rằng quốc gia này chịu vấn đề tính thanh khoản tạm thời th́ nợ của nước này được gia hạn nợ. Nếu kết quả đánh giá chỉ ra rằng quốc gia này mất khả năng trả nợ (thiếu những nguồn lực dài hạn để trả nợ và tổng số nợ này ảnh hưởng bất lợi tới khả năng trả nợ trong tương lai của nước này) thì sẽ đủ điều kiện để xóa nợ.

1.2.2.2. Giải quyết nợ thông qua câu lạc bộ London

Câu lạc bộ London được thành lập năm 1976, đây là cách gọi ngắn gọn khi nói đến việc nước vay nợ đàm phán, xử lý nợ tư nhân với các ngân hàng chủ nợ (nợ của các ngân hàng và chủ nợ tư nhân nước ngoài). Khác với câu lạc bộ Paris, đàm phán nợ câu lạc bộ London không thông qua một chủ tịch hoặc ban thư ký thường trực, không diễn ra tại một địa điểm cụ thể và thời gian để tổ chức thực hiện việc cơ cấu lại nợ dài vì các ngân hàng thường lần lượt thông qua các điều kiện xử lý riêng của mình chứ không ký chung một lần (có thể kéo dài 2-4 năm) nên nước đi vay phải trả chi phí (phí đàm phán lên đến 1- 1,8% tổng số nợ được xử lý) và có nhiều điều kiện được áp dụng linh hoạt hơn như giảm nợ, gia hạn nợ, mua lại nợ, chuyển nợ thành đầu tư trái phiếu.

     Điều kiện tham gia và tổ chức câu lạc bộ London

Các nước vay nợ sau khi đã ký thỏa thuận với quỹ tiền tệ quốc tế và chương trình điều chỉnh kinh tế đã giải quyết qua câu lạc Paris có thể gửi yêu cầu xử lý nợ ngân hàng qua câu lạc bộ London. Các ngân hàng chủ nợ sẽ lập ra một Ủy ban tư vấn Ngân hàng gồm 15 thành viên ngân hàng chủ nợ lớn nhất, đại diện cho tất cả các ngân hàng chủ nợ. Ủy ban sẽ cử ra một ngân hàng đứng đầu là chủ tịch câu lạc bộ, là đối tác chính trong tiếp xúc, đàm phán với nước vay nợ. Nước vay nợ cung cấp cho Ủy ban tư vấn bản đề xuất của nước vay nợ về phương án lựa chọn, áp dụng cho phần nợ được xử lý. Ủy ban tư vấn xem xét, đề nghị cử nhóm chuyên viên đến nước xin hoãn trả nợ để điều tra, đối chiếu và tổ chức đàm phán. Đàm phán không nhất thiết diễn ra ở London (thông thường họp tại trụ sở của ngân hàng đứng đầu) mà căn cứ vào đề xuất của nước vay nợ, Ủy ban tư vấn và nước vay nợ sẽ đàm phán để đạt được “thỏa thuận nguyên tắc”, thỏa thuận này sẽ được tất cả các ngân hàng chủ nợ được xử lý lần lượt ký. Thỏa thuận cũng quy định có một ngân hàng đạt được chỉ định để thu nhận các khoản thanh toán từ nước vay nợ để chia trả cho các ngân hàng chủ nợ.

     Đối tượng nợ được xử lý tại câu lạc bộ London

Đối tượng nợ được xử lý qua câu lạc bộ London là các khoản nợ dài hạn (thời hạn trên một năm) không thuộc loại nợ các tổ chức quốc tế (vay IMF, WB, ADB…) và nợ câu lạc bộ Paris (nợ chính thức: ODA, nợ được chính phủ hoặc các tổ chức chính phủ, các nước được bảo lãnh) bao gồm: các khoản vay thương mại dài hạn của chính phủ hay các doanh nghiệp vay được chính phủ bảo lãnh.

     Các nguyên tắc, điều kiện hoãn nợ

Không có khái niệm “chưa đến hạn” (cut off date) để xác định các khoản nợ được xử lý như trong câu lạc bộ Paris, ở đây các hầu hết các khoản nợ là đến hạn hoặc quá hạn trước ngày đàm phán để được đưa ra xử lý. Nguyên tắc được coi như “chìa khóa” để xử lý nợ và các ngân hàng chủ nợ áp dụng cũng phải thống nhất với các điều kiện xử lý trước đó (của câu lạc bộ Paris). Mặt khác, nguyên tắc cơ bản của câu lạc bộ London là tất cả đều đạt được thông qua đàm phán, thỏa thuận giữa nước vay nợ và các chủ nợ, đây cũng là điểm mềm dẻo hơn so với các tổ chức, các bước tiến hành, khuôn khổ, các điều kiện xử lý tại câu lạc bộ Paris.

     Các phương pháp xử lý nợ tại câu lạc bộ London

Có nhiều phương pháp khác nhau được áp dụng trong xử lý nợ tại câu lạc bộ London như mua lại nợ, gia hạn nợ và các phương pháp xử lý nợ theo kế hoạch Brandy. Trước kia các phương án xử lý nợ truyền thống của câu lạc bộ London thường liên quan đến gia hạn nợ, tài trợ phần nợ gốc và cho vay mới để trả lãi. Từ năm 1990, câu lạc bộ sử dụng các phương án “trọn gói” cơ cấu lại nợ ngân hàng, bao gồm các công cụ tài chính mới, nhằm giảm nợ và giảm nghĩa vụ nợ cho các nước vay nợ một cách tổng thể, trong đó phương án phát huy có hiệu quả là mua lại nợ, chuyển đổi nợ thành trái phiếu. Từ đầu những năm 80, do cuộc khủng hoảng nợ nước ngoài ngày càng trầm trọng, các ngân hàng chủ nợ cố gắng tìm các giải pháp có tính toàn diện, lâu dài, cho các nước vay nợ, nhiều kế hoạch giải quyết nợ đã được đề xuất.

·    Mua lại nợ

Nước vay nợ mua lại nợ của mình với một mức chiết khấu so với mệnh giá khoản nợ, trên cơ sở giá của khoản nợ đó trên thị trường cấp hai. Các hoạt động đó bao gồm việc xóa ngay toàn bộ giá trị của các khoản nợ ngân hàng theo mệnh giá của chúng, có thể được thực hiện bởi nước vay nợ thông qua một cơ quan tài chính trung gian (mua lại nợ không chính thức) hoặc trong khuôn khổ xử lý “trọn gói” nợ ngân hàng.

·    Đổi nợ thành trái phiếu có chiết khấu

Nước vay nợ phát hành trái phiếu mới để đổi lấy nợ cũ với mức chiết khấu so với mệnh giá nợ và thường theo lãi suất thị trường. Điều này có nghĩa là giá trị nợ cũ được đổi thành giá trị nhỏ hơn của trái phiếu mới (chuyển đổi nợ thành nợ) phần chênh lệch do chiết khấu là phần nợ được giảm ngay lập tức, thời gian của khoản vay cũng được kéo dài (như gia hạn nợ) theo thời hạn trái phiếu, thường là 30, 25, 20 hoặc 17 năm (có thể có kỳ ân hạn từ 5-20 năm tùy từng loại trái phiếu). Có điều kiện đi kèm là trái phiếu mới phát hành phải được bảo đảm thế chấp bằng trái phiếu Coupon Zero. Phương pháp này được sử dụng ở nhiều nước song cũng không ít hạn chế với các nước nghèo đang gặp khó khăn kinh tế vì trái phiếu các nước này ít hấp dẫn, lượng phát hành không lớn, không có thế chấp đảm bảo.

·     Tái tài trợ (vay mới trả cũ)

Các ngân hàng chủ nợ thỏa thuận với nước vay nợ để cho vay khoản tín dụng với các điều kiện tài chính để trả nợ gốc đến hạn hoặc quá hạn. Các khoản vay tiền mới (còn được gọi là khoản vay Jumbo) là khoản vay bằng tiền mặt làm gia tăng số cho vay của ngân hàng lên và tăng số dư nợ của nước vay nợ lên. Mặc dù không phải khoản nợ ban đầu, các khoản vay này vẫn có liên hệ chặt chẽ với số tiền lãi phải trả cho các ngân hàng và là kết quả của một khoản cho vay tái tài trợ. Các khoản vay này có lãi suất thị trường. Phương án này hiện nay rất ít được sử dụng với các nước vay nợ. Việc cho vay như vậy thì không được giảm nợ gốc và lãi.

·     Các hình thức chuyển đổi nợ

Chuyển đổi nợ là chuyển một nghĩa vụ nợ cũ thường với một chiết khấu trên mệnh giá sang một nghĩa vụ đối ngoại hay đối nội (thành cổ phần đầu tư, thành các khoản tiền gửi bằng tiền địa phương, thành trái phiếu…) Các dạng chuyển đổi nợ đều đóng vai trò đáng kể trong việc giảm nợ ngân hàng. Tùy theo mục đích của từng loại có thể chuyển đổi nợ thành ba loại sau:

-              Chuyển đổi nợ thành cổ phần đầu tư

Chuyển nợ nước nước ngoài thành cổ phần bằng tiền địa phương tại một xí nghiệp trong nước. Nhà đầu tư (có thể là một ngân hàng hay một công ty) mua nợ với chiết khấu trên thị trường cấp hai. Khoản tiền này được ngân hàng trung ương của nước vay nợ dùng các công cụ tiền trong nước mua lại với mức giá chiết khấu thấp hơn để sử dụng trong việc đầu tư cổ phần trong các xí nghiệp tư nhân mới. Hình thức này giảm tổng số nợ nước ngoài xuống và khuyến khích việc chuyển về nước nguồn vốn trước đây đã đi ra nước ngoài. Chi-lê là nước đầu tiên áp dụng hình thức này vào năm 1955. Chuyển đổi nợ thành cổ phần đầu tư là hình thức chuyển đổi nợ quan trọng nhất. Tổng số 42 tỷ USD nợ ngân hàng của 13 nước cho vay đã được chuyển thành cổ phần đầu tư kể từ năm 1984. Tuy nhiên tốc độ chuyển đổi nợ này đã giảm trong những gần đây vì chiết khấu trên thị trường cấp hai thấp và khó khăn trong việc kiểm soát có hiệu quả đối với các áp lực lạm phát.

-              Chuyển đổi nợ thành dự án hỗ trợ môi trường xã hội

Chuyển đổi nợ này thường được thực hiện thông qua một cơ quan quốc tế. Cơ quan này mua lại nợ trên thị trường cấp hai với chiết khấu cao hơn so với mệnh giá. Cơ quan môi trường đó chuyển đổi nợ với nước vay nợ theo một chiết khấu đã được thu xếp trước. Nước vay nợ phát hành trái phiếu trong nước, tiền lãi bằng nội tệ trên các trái phiếu này sẽ được cơ quan trên sử dụng để tài trợ cho các dự án môi trường. Năm 1985, Bolivia là nước đầu tiên áp dụng loại chuyển đổi này.

-              Chuyển đổi nợ thành hàng xuất khẩu

Các hoạt động này thường được nước vay nợ thương lượng với chủ nợ để xuất khẩu một số mặt hàng trong nước để đổi lấy việc hủy các nghĩa vụ trả nợ nước ngoài. Phương thức này được áp dụng đầu tiên ở Peru vào năm 1985. Biện pháp này tạo thuận lợi cho nước vay nợ đẩy mạnh được xuất khẩu đối với một số mặt hàng không phải là truyền thống trên các thị trường mới.